الشيخ رسول جعفريان وديگران

349

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

سوم : شؤون نظامى : سپاه و نيروى نظامى ، اهتمام به صنايع جنگى و ترغيب به آن . چهارم : شؤون مالى : ترغيب به استفاده از منابع زراعت ، صناعت و تجارت ، ايجاد بازارى ويژهء مسلمانان و ايجاد پول ويژهء دولت اسلامى . نويسنده در بخشهاى ديگر كتاب ، استقلال سياسى و خودكفايى دولت اسلامى را از زبان پيامبر ، يادآور شده و ضمن اشاره به روابط خارجى دولت اسلامى ، با طرح موضوعاتى چون : سياست پيامبر در دعوت ، سياست نشر دعوت در داخل و خارج جزيرة العرب و تأثير آن بر گسترش نفوذ قدرت دولت اسلامى در خارج ، تأثير نامه‌هاى پيامبر به پادشاهان و اميران ، از نقش جهاد براى تأمين آزادى و گسترش دعوت اسلامى ، تصفيهء دولت قرشى ، نقش سريه‌ها و غزوه‌ها در گسترش شكوه دولت اسلامى در داخل و خارج مدينه ، اهميت جنگ بدر و تأثير آن بر دعوت و دولت اسلامى در داخل و خارج جزيرة العرب و مطالبى ديگر ، ياد كرده است . وى در ادامهء كتاب ، ضمن اشاره به جنگ احد و يادآورى تأثير شكست احد بر دعوت و دولت اسلامى ، از سنتهاى ثابت خداوند در پيروزى و شكست ياد كرده ، به برخى از غزوات ديگر پيامبر از جمله غزوهء دومة الجندل ، احزاب و روشهاى فرماندهى در رويارويى با موقعيت‌هاى دشوار اشاره كرده است . تصفيهء نهايى مشركان جزيرة العرب ، فتح مكه و اعلان رهبرى دولت اسلامى ، عام الوفود و اعلام رهبرى دولت اسلامى در همهء جزيرة العرب ، حجة الوداع و اعلام عمومى هدفهاى دولت جهانى اسلام ، اعلان جهانى حقوق انسان و مطالبى ديگر ، بخشهاى بعدى اين كتاب را تشكيل مىدهد . نويسنده در پايان كتابش ، ضمن اشاره به دعوت پيامبر از همهء اديان و پادشاهان به اسلام و اطاعت از دولت اسلامى ، از تصفيهء نهايى اركان يهود داخل جزيرة العرب و سير غزوات براى تصفيهء اركان مسيحيت در شمال جزيرة العرب ياد كرده ، پس از ذكر غزوهء تبوك ، به فرماندهى پيامبر و آماده كردن سپاه اسامه براى فتح سرزمينهاى روم را يادآور شده است . نگارنده در پايان ، استمرار فتوحات اسلامى پس از پيامبر را ناشى از توجّهات پيامبر به برپايى دولت جهانى اسلام دانسته ، كه البته جاى تأمل بسيار دارد . 13 . الدولة فى عهد الرسول ( ص ) ؛ صالح احمد العلى ، عراق : مطبعة المجمع العلمى العراقى ، 1988 م . 2 جلد ، ج 1 : 345 ص ؛ ج 2 : 256 ص .